Repertorium van de stadsrechten in Nederland

 

Startpagina Stadsrechten

Wat vindt u op stadsrechten.nl
Op deze site staan de 'stadsrechtsteden' alfabetisch en chronologisch gerangschikt met jaartal van verlening en de hoedanigheid van de verlener. In het begin juni a.s. te verschijnen boek "Repertorium van de stadsrechten in Nederland" staat steeds uitgebreid beschreven wie de verlener was, de precieze datum van verlening, of de originele oorkonde bewaard is gebleven, de hoofdvaart, het oudst bewaarde stadszegel, de literatuur etc. Op de site vindt u een viertal voorbeelden van de beschrijving per stad aan de hand van een format; het betreft de vier grote steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht.
De provinciekaarten met daarin het jaartal van verlening vindt u eveneens op de site, evenals een overzicht van de bibliografie.

Inleiding stadsrechten
Van de elfde tot de negentiende eeuw is het zijn van stad van bijzondere betekenis. Bestuur en rechtspraak worden uitgeoefend door de stedelingen zelf; veelal heeft men het recht de stad - de eigen stedelijke vrijheid - te ommuren; men krijgt economische privileges op het gebied van markt en (soms) munt, accijnsheffing en tolvrijdom worden toegekend. In de meeste gevallen is er sprake van wederzijdse belangen van zowel verlener (de landsheer zoals graaf of bisschop) als ontvangers, de inwoners van de steden. Tussen circa 1068 (Staveren) en 1586 (Willemstad) krijgen ruim 190 plaatsen in huidig Nederland stadsrechten. Ook ná de landsheerlijke periode blijft het onderscheid tussen stad en dorp van belang. In de zeventiende en achttiende eeuw maken de stemhebbende steden via hun positie in de Staten van de zeven Provinciën in feite de dienst uit in de Republiek

In en na de Bataafs-Franse tijd (1795-1813) wordt nog steeds bestuursrechtelijk onderscheid gemaakt tussen steden en dorpen. De laatste verheffing tot 'stad' betreft Delfshaven in 1825. Pas door de invoering van de Gemeentewet van Thorbecke in 1851 vervalt dit onderscheid: sindsdien is slechts sprake van gemeenten. Toch is iedere stad nog steeds trots op haar geschiedenis: vrijwel ieder jaar is er wel een plaats die haar zoveeljarige stadsrechten viert.
.

Over het repertorium
Er is niet eerder een afzonderlijk wetenschappelijk overzicht verschenen van de stadsrechten van de Nederlandse steden.
Het REPERTORIUM VAN DE STADSRECHTEN IN NEDERLAND "QUOD VULGARITER STRATREGHTE NUNCAPTUR" (eigenlijk een 'stadsrechtenencyclopedie') beoogt in deze lacune te voorzien. Hierin staan in totaal 220 plaatsen beschreven - 'van Aardenburg tot Zwolle'. Tevens zijn per provincie kaarten opgenomen met de 'stadsrechtsteden'.

Het repertorium is uitgegeven in de reeks Werken (nr. 33) van de STICHTING TOT UITGAAF DER BRONNEN VAN HET OUD-VADERLANDSE RECHT.

Het repertorium kan worden besteld bij de uitgever VNGuitgeverij in Den Haag: www.vnguitgeverij.nl
ISBN: 90 322 7983 1
Prijs 37.50 euro

Stadszegel van Leiden van 1293.

 

 

 

J.C.M. Cox

 

Startpagina Stedenpagina Contactpagina